Popełniliśmy błąd. Powinniśmy być przygotowani na to, że ktoś tę cienką granicę - od mowy nienawiści do fizycznego ataku - będzie chciał przekroczyć. Przecież Wszechpolacy już rok temu wystawili Pawłowi Adamowiczowi symboliczny "akt zgonu".
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Paweł Adamowicz nigdy nie poruszał się z ochroną, nie miał tłumu asystentów. Od rana do nocy chodził po ulicach Gdańska, bywał wśród ludzi. Jego regularnych spotkań z mieszkańcami nie obstawiała straż miejska ani firmy ochroniarskie. Dla każdego średnio rozgarniętego mieszkańca Gdańska znalezienie okazji, by zbliżyć się do Adamowicza na odległość podania ręki (lub ataku nożem), nie było problemem.

On sam kontaktów z nieznanymi nie unikał. Nie tylko w kampanii wyborczej, gdy codziennie rano rozdawał drożdżówki z budyniem na dworcach, skrzyżowaniach, przystankach tramwajowych. Także na co dzień spotkanie z nim nie było problemem - wystarczyło wejść na jego Facebooka czy przejrzeć kalendarz prezydenta na stronie magistratu. Podejść, podać rękę, zamienić słowo, czasem usłyszeć „proszę napisać na messendżerze, tam sam odbieram wiadomości, odpowiem”.

Zaplanowany atak nożownika

Ostatni rok był dla niego prawdziwym roller-coasterem. Wiele osób na jego dalszej karierze w magistracie stawiało krzyżyk. Spodziewali się, że Adamowicza, obciążonego kolejnym atakiem kontrolowanej przez PiS prokuratury, rozjedzie Jarosław Wałęsa, kandydat PO, młody, znany, z doświadczeniem w Parlamencie Europejskim. Szybko okazało się jednak, że najwięcej energii, najwięcej świeżości, najwięcej ciekawych pomysłów miał nie 42-letni Wałęsa czy 30-letni Kacper Płażyński z PiS, a właśnie 53-letni Adamowicz. Tempem prowadzonej przez 18 godzin na dobę kampanii, pozytywną energią i zgranym zespołem współpracowników bez problemów pokonał młodszych konkurentów.

Akt zgonu, który wystawiła Adamowiczowi Młodzież Wszechpolska
Akt zgonu, który wystawiła Adamowiczowi Młodzież Wszechpolska  Młodzież Wszechpolska

Po intensywnych wyborach dopiął koalicję w radzie miasta z PO, a potem wyjechał z żoną i córkami na planowany od dawna urlop w Stanach Zjednoczonych. Znajomi dodają: najdłuższy urlop podczas całej 20-letniej prezydentury. Rodzina została poza Gdańskiem dłużej, on wrócił do pracy przed tygodniem. Od razu na pełnych obrotach - przykładem choćby ta niedziela.

Tradycyjnie wcielił się w rolę wolontariusza WOŚP - przez parę godzin chodził po Gdańsku i zbierał pieniądze do puszki (pod wieczór zdążył pochwalić się na Facebooku, że zebrał kwotę 5613,11 zł). Potem przemawiał pod Sądem Okręgowym w Gdańsku, gdzie co niedzielę zbierają się obrońcy Konstytucji - m.in. Obywatele RP. To ważny gest - kiedyś bywały tam tłumy, dzisiaj jest garstka, dla której obecność prezydenta to rzecz bardzo ważna. Także to wydarzenie dokumentował zdjęciem na Facebooku, na którym był bardzo aktywny. Wieczorem, zgodnie z zapowiedziami, przyjechał na gdański finał Orkiestry, na Targ Węglowy, gdzie o godz. 20 zapalane jest światełko do nieba.

Tam został zaatakowany nożem przez 27-letniego Stefana W., kryminalistę, który ma na koncie napady na bank. Swój atak musiał planować na chłodno - wiedział, że w momencie odliczania na scenie będzie głośno, będzie zamieszanie, trudno będzie się od razu zorientować, że wydarzyło się coś złego. Wiedział, kogo chce zaatakować. Wiedział, czym zaatakuje. Zaplanował, jak dostanie się na scenę. To zresztą pewna zagadka: była to impreza masowa, pod sceną były służby porządkowe, nie były jednak one przeszkodą dla napastnika.

Adamowicz był obiektem seansów nienawiści

Jakie Stefan W. miał motywy? Krzyczał ze sceny, że niewinnie wsadzono go do więzienia za czasów Platformy Obywatelskiej. Wiele osób komentuje w sieci już teraz z pewnością: mówił o PO, więc motyw ataku jest polityczny. Inni wyrokują: to raczej wygląda na kłopoty psychiczne. Ale możliwości jest przecież więcej - obie rzeczy często idą ze sobą w parze. Rozkręcane w mediach seanse nienawiści rozkręcają tysiące do plucia jadem w sieci. Dla niektórych taka dawka nienawiści może wywołać znacznie mocniejszy skutek - klawiaturę zamieniają na pałkę, pistolet czy nóż.

I tutaj przechodzimy do sedna: Adamowicz obiektem takich seansów nienawiści był od kilku lat. A wśród polskich samorządowców był politykiem najchętniej atakowanym. Jarosław Kaczyński i jego ludzie to widzieli i na pewno to akceptowali.

Był więc Adamowicz Niemcem. Oskarżano go o to, że nie jest Polakiem, bo sprzeciwiał się apelowi smoleńskiemu podczas upamiętnienia rocznicy wybuchu wojny na Westerplatte. Kaczyński przekonywał, że Muzeum II Wojny Światowej, którego Adamowicz bronił, miało niepolski program. Posłanka Pawłowicz bredziła w sieci o Niemieckiej Republice Gdańsk. Ba, nawet upamiętnienie noblisty Guentera Grassa było wykorzystywane do politycznych ataków na prezydenta i jego ludzi.

Był Adamowicz złodziejem. Dorobił się dużego majątku, popełnił błąd w oświadczeniach majątkowych. Podobnych spraw wśród polityków było więcej. Ale akurat to on stał się wygodnym chłopcem do bicia. Sprawy ciągną się od lat, raz umarzane, raz wznawiane. Trudno nie odnieść wrażenia, że ten wieczny stan „półoskarżenia” był dla przeciwników politycznych najbardziej komfortowym rozwiązaniem, bo jako przeciwnika mieli „aferała”.

Był także homopropagatorem i deprawatorem dzieci. Dlatego, że poszedł w tęczowym Marszu Równości. Dlatego, że pozwala na to, by w Gdańsku realizowano program edukacji seksualnej. Dlatego, że przekonuje, że inna orientacja seksualna nie jest chorobą.

Był komunistą. Bo walczył w sądzie o to, by ul. Dąbrowszczaków nie zmieniać na ul. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Był mafiozą. Opowiadano wyssane z palca bzdury o potajemnych spotkaniach z Marcinem P., założycielem Amber Gold. Dopatrywano się jego udziału w stworzeniu tej oszukańczej firmy. Ciągnięcie samolotu po płycie gdańskiej lotniska - akcji promocyjnej jakich wiele - miało być osobistym wsparciem dla OLT Express, firmy Marcina P.

Był unijną marionetką. W 2017 r. Młodzież Wszechpolska wystawiła mu „akt zgonu” w imieniu „Narodu Polskiego”, bo wspólnie z innymi prezydentami podpisał dokument ws. migracji. Dla narodowców dokument był zaproszeniem dla uchodźców. Dla prokuratury takie akty zgonu to igraszki - sprawa została umorzona. Zresztą Adamowicz o uchodźcach mówił nieraz, mówił otwarcie o pomaganiu, nie bał się ich. W Polsce lał się za to na niego hejt, za granicą docenił go papież Franciszek.

Był obrońcą układu. Gdy regularnie przychodził na wiece w obronie sądów i konstytucji. Gdy przeciwstawiał się demolowaniu polskiego systemu prawnego przez Zbigniewa Ziobrę i Stanisława Piotrowicza.

Był w końcu chuliganem, napastnikiem. Awanturnicy z Młodzieży Wszechpolskiej próbowali przerwać spotkanie z Adamem Michnikiem, naczelnym „Wyborczej”. Gdy w jego obronie stanął Adamowicz, okazało się, że to on jest winny naruszenia nietykalności cielesnej napastników!

Mieszanka tych oskarżeń była komponowana w ostatnich latach na tysiące sposobów. Szczególnie haniebną role w tym procesie odegrała rządzona przez Jacka Kurskiego  TVP. Tam nie marnowano żadnej okazji  do ataku - czy chodziło o obchody 30-lecia Trybunału Konstytucyjnego, czy awarii przepompowni ścieków, czy kolejną wizytę CBA w urzędzie miejskim (tradycyjnie z tych wizyt niewiele wynikało). Byli w gdańskiej redakcji TVP dziennikarze, których - zdawało się tak - jedynym celem było prowokowanie i oczernianie Adamowicza.

Nie uchroniliśmy Adamowicza przed zagrożeniem

Mierząc się z takim atakiem, wielu poddałoby się, powiedziało: wysiadam, nie chcę już być prezydentem. Adamowicza to jednak wzmacniało i wyostrzało. Ostatnia kadencja była zdecydowanie najlepszą. Kiedyś przezywany „Budyniem” za brak wyrazistości, w wieku 50 lat stał się rasowym, zdecydowanym politykiem. Świetnie przemawiającym na wiecach, budzącym emocje, ożywczym uczestnikiem debat i tych na żywo, i tych na Facebooku. Jasno mówiącym, że białe jest białe, a czarne to czarne.

Napastnik po ataku krzyczał o Platformie, choć Adamowicz od 2015 r. politykiem tej partii nie jest. Ale to też jest charakterystyczne, bo Adamowicz jest bardziej platformerski niż setki innych nijakich platformersów. Przynajmniej, gdy myślimy o tej partii jako o nowoczesnej europejskiej chadecji - z jednej strony szanującej tradycyjne wartości, z drugiej strony nastawionej na otwartość, tolerancję, współpracę.

I o ile Adamowicz ataki znosił, to wylewane z ekranów telewizyjnych wiadra jadu gdzieś musiały osiadać. Widać je było na forach, ale być może w niektórych głowach dojrzewał dzięki nim plan rozwiązań radykalnych.

Debata, nawet ostra, w polityce to normalność. Granicę cywilizowanej debaty przekroczono w stosunku do Adamowicza jednak wielokrotnie. A żaden polityk nie ma tak grubej skóry, że nie przebije jej nóż.

Czy można było zapobiec atakowi? Nie wiem, ale wiem, że nie zrobiliśmy praktycznie nic, by uświadomić sobie, że taki tragiczny scenariusz jest możliwy. I próbować Adamowicza przez tym zagrożeniem uchronić.

Kontakt: mikolaj.chrzan@agora.pl

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej na ten temat
Komentarze
Zaloguj się
Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem
Czy światobliwi ojcowie paulini będą nadal hołubić weszpolaków na Jasnnej Górze?
@janzdechlak
już oceniałe(a)ś
2
1
będą bo za to mają kasę !!!!!
już oceniałe(a)ś
51
0
@janzdechlak
Oni hołubili nazistów, Myślisz że przestaną hołubić wszechpolaków?
już oceniałe(a)ś
45
0
@janzdechlak
BĘDĄ.
już oceniałe(a)ś
26
0
@janzdechlak
Jeleniej Górze
już oceniałe(a)ś
5
0
@janzdechlak
beda holubic kazdego kto ich finansuje
już oceniałe(a)ś
17
0
@marcus-1946
i łaska na nich spływa !! i boska i pisowska - pisowska to nawet lepsza jest
już oceniałe(a)ś
10
0
@janzdechlak
Młodzież Wszechpolska to Katolicy pełną gębą ulubieńcy Paulinów.
już oceniałe(a)ś
0
0
To, co się stało jest bezpośrednią konsekwencją szczucia TVPiS i Kurskiego, Ziemca, Holeckiej!!! a ostatni lalkowy obrzydliwy seans nienawiści dał owoce!!! Ta chora władza musi zostać odsunięta!!!
@niejestesmyjuzpanstwemprawa
Nie zapominaj o niejakim rachoniu.
już oceniałe(a)ś
3
0
Weszpolacy - przyjaciele PiS - triumfują.
@janzdechlak
Kukiz cichutko siedzi, jaroslaw tez nie znaral glosu.
Winnickie rece ubrudzili juz nie raz teraz cicho siedza.
Ciekawe ktoo sie odezwie?
już oceniałe(a)ś
40
0
@wh2015
Odezwał sie zakłamany, znany jako idiota - z wezwaniem do spokoju i modlitwy. I pozostałe rozmodlone popie...ńce prezesa, których nie chce mi się nawet wymieniać, bo szkoda klawiatury.
już oceniałe(a)ś
27
0
@kryweg
Że ten zafascynowany ruchadłem ?
już oceniałe(a)ś
5
0
@wh2015
Długo trzeba będzie czekać.
już oceniałe(a)ś
3
0
Szanowny redaktorze dziekuje za taka samoocene, ale na lisotsc chyba pan nie zauwaza, ze
przed zagrozeniem pisu nie udaje sie ochronic POLSKI,
calej Polski nie udaje sie uchronic !
Zwlaszcza mlodziezy w szkolach inwigilacja lekcji religi. dzialaniem radia torunskiego, dzialaniem propagandy jacka Kurskiego.
Pan Adamowicz jest symbolem Polski, ktorej nie kozna obronic,bo
-pis ma poparcie koscila za ciezkie pieniadze a kosciol deprawuje wszystkich a zwlaszcza mllodziez.
-pis wytwarza atmosfere strachu i zastraszania wreszzty Frasyniu, areszty urzednika panstwoweg pobitego orzez bandziorow SKOKOW ,
pis deprawuje wokol wszystko i wszystkich afera zarbkow w NBP Glapisnki.
Mozna by ksiege pisac i zdaje sie powstaje taka ksiega.
PiS napadl na Polske a wszystko zaczelo sie litscia nad Kainem, ktory przez 8 lat wyczynial sabaty polityczne kazdego 10 miesiace, gdzie pilkowala go POLICJA !
Czy pan z tego cos rozumie?Ja nie rozumiem . Ro roku zaloby ksociol powinien umyc rece
a nie zrobil tego. Nie potepil wykorzystywania religi do polityki. Dobrze im sie wspolzylo.
PiS zrobil zamach na Polske, a Polacy mowia "no coz demokratycznie wybrany rzad"...
Polacy ludza sie,ze odstawa od wladzy bandytow z PS-u. Jak prosze powiedziec,jak?
Niewidze zadnej sily. Zanim dojdzie do wyborow tenkrwawy watazka jarosla Kadczynski
zdolny jest sprowokowac do wojny domowej. juz jest na slow, papierki jak ten przez pana przytoczony. Kazdy niewygodny dostanie taki akt zgonu.
@wh2015
religi i rydzyka nie bylo za po a rosiaka zabilo po tak w skrocie wygladaja twoje wnioski idz wytrzezwiej,nie glosowalem na pis mentalnie sa mi obcy i raczej ich nie cierpie ale wygrali wybory a nie napadli na polske,demokracja jest tez w tedy gdy przy korycie sa inni
już oceniałe(a)ś
1
32
@wh2015
Ach, czyli to Kościół jest winien ataku na Adamowicza? Puknij się w łeb.
już oceniałe(a)ś
0
27
@wh2015
Sorry, ale pisze się "religii" a nie "religi", bo to "religia" a nie "religa". Poza tym pełna zgoda.
już oceniałe(a)ś
3
1
@m.r.dove
Rydzyk i jego radyjo sieje nienawiść w Polsce już od prawie 30 lat i jest otwarcie popierany przez kk, pomyśl trochę.
już oceniałe(a)ś
8
0
teraz wiecznie wyjeżdżacie z rosiakiem - taki przekaz dnia ?
już oceniałe(a)ś
2
0
@wh2015
Jak dojdzie do wojny domowej, to Jarossuaf Kaczaffi za wszystko odpowie, na publicznej obławie - mam nadzieję....
już oceniałe(a)ś
0
0
Moim zdaniem Kurski jako siewca nienawiści winien być natychmiast zdymisjonowany.
Społeczeństwo płaci abonament i nie popiera dzielenia Polaków jak robi to telewizja publiczna. Telewizja jest dla wszystkich Polaków a nie dla propagandy rządzących!!!!!!
@markan12
I Rydzyk też.
już oceniałe(a)ś
1
0
był...był...był... JEST! Po co ten czas przeszły?
@Uru
Jest, jest, jest i będzie !!!! Trzymam kciuki ile sił !!!!
już oceniałe(a)ś
18
0
@Uru
Już niestety... Był
już oceniałe(a)ś
0
0
to kto będzie na nich głosował? mało jest tragedii?
już oceniałe(a)ś
45
0
Prosze nie zapominać o roli "Kościółkowych" z ABP Głodziem na czele! Liczne Parafie Diecezji w ostatnim okresie wyborczym hejtowały Adamowicza za jego poglądy - za Uchwałę Rady Miasta ws. "Modelu ds. Równego Traktowania"!!! Adamowicz był oskarżany o demoralizację poprzez "promowanie homoseksualizmu". Głódź podobno poleciał do Szpitala modlić się za Adamowicza? Ten Obłudnik w Purpurze słusznie wszedł ostatniej nocy do Szpitala bocznymi drzwiami, bo Gdańszczanie wygwizdaliby go!
już oceniałe(a)ś
32
0